پوست و مو
نکاتی در رابطه با لوازم آرایشی و بهداشتی و چگونگی مصرف
امروزه استفاده از لوازم آرایشی ومواد محافظت‌كننده پوست، تبدیل به بخشی از امور روزانه بانوان شده است و اغلب خانم‌ها به طور روزمره از عطر، مرطوب‌كننده‌ها، پاك‌كننده‌های پوستی، ضدآفتاب‌ها، ضدتعریق‌ها، رنگ‌های آرایشی و… استفاده می‌كنند. این میل به زیبایی، البته گاهی هم با مخاطراتی همراه می‌شود.‌
طبق مطالعاتی كه در كشورهای هلند، فرانسه و اسپانیا انجام شده است، حدود ۴ درصد افراد نسبت به مواد آرایشی حساسیت دارند. آمار منتشره در آمریكا هم این میزان را حدود ۱۲ درصد بیان كرده است. این تفاوت آماری از آنجا ناشی می‌شود كه در بسیاری موارد، حساسیت نسبت به مواد آرایشی تاخیری بوده و پس از چند سال ظاهر می‌شود و به همین دلیل مورد سوءظن پزشك یا بیمار قرار نمی‌گیرد.‌ ‌
علائمی كه در حساسیت به مواد آرایشی دیده می‌شود‌
احساس سوزش و سوزن شدن در محلی كه ماده آرایشی استفاده شده، شایع‌ترین شكایت مصرف‌كنندگان می‌باشد. معمولا خیلی از این افراد برای درمان این حالت‌به متخصص پوست مراجعه نمی‌كنند و خودشان از مصرف آن محصول خاص خودداری می‌كنند.
سایر علائم شایع عبارتند از: قرمزی، تورم، خارش و تاول‌های آبدار. عوارض جانبی دیگری كه می‌توانند در اثر استفاده از لوازم آرایش روی می‌دهد نیز شامل كهیر، عفونت پوست، عفونت ریشه مو، تغییر رنگ پوست، آكنه (جوش‌های غرور جوانی)، تغییر رنگ و صدمه به ناخن و مو می‌باشد.‌
علاوه بر این برخی از بیماران دچار عدم تحمل به مواد آرایشی می‌شوند و به دنبال مصرف هرگونه ماده آرایشی، احساس ناخوشایندی پیدا می‌كنند. عدم تحمل نسبت به مواد آرایشی نادر است ولی در صورتی كه ایجاد شد، می‌تواند بسیار ناراحت‌كننده باشد.
برخی از مواد آرایشی نیز هنگامی كه در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند ایجاد حساسیت می‌كنند كه باید به آن نیز توجه كافی شود.‌
چه موادی می‌توانند ایجاد حساسیت نمایند‌
پاسخ به این سوِ‌ال تا حدی مشكل است زیرا تمامی مواد به صورت بالقوه می‌توانند باعث تحریك پوست شوند؛حتی آب خالص هم می‌تواند باعث تحریك یك پوست بسیار خشك شود.میزان‌واكنش یا حساسیت نسبت به مواد گوناگون، به شرایط پوست و سیستم ایمنی بدن هر فرد نیز بستگی دارد.
یك پوست سالم، سد بسیار خوبی در مقابل تعداد زیادی از موادی‌است‌كه‌روزانه‌با‌آن‌در‌تماس‌هستیم. اگر پوست بیش از حد خشك باشد و یا به هر دلیل ملتهب یا زخمی باشد،ازاثر حفاظتی این سد كاسته می‌شود.
با این وجود در حوزه مواد آرایشی و بهداشتی، شایع‌ترین موادی كه می‌توانند باعث مشكلات پوستی شوند، عبارتند از:‌
۱- ‌ عطرها:
مواد خوشبوكننده شایع‌ترین علت ایجاد حساسیت پوستی در مواد آرایشی هستند و می‌توان گفت تقریباً در تمامی لوازم آرایشی یافت می‌شوند.‌
۲- مواد نگهدارنده:
برای جلوگیری از رشد باكتری‌ها و قارچ‌ها و نیز ممانعت از تجزیه محصول، استفاده از مواد نگهدارنده در محصولات آرایشی ضروری است. این مواد دومین علت حساسیت‌های پوستی به شمار می‌آیند. مواد نگهدارنده خود به سه دسته مواد ضدمیكروبی، آنتی‌اكسیدان‌ها و جذب‌كننده‌های پرتو ماوراء بنفش تقسیم می‌شوند و شامل طیف بسیار وسیعی از مواد می‌باشند، به عنوان مثال ویتامین E می‌تواند ایجاد حساسیت نماید.‌
۳-  نرم كننده‌ها:
نرم‌كننده‌ها به صورت لوسیون و كرم هستند و می‌توانند تحریك خفیف و گاهی واكنش‌های حساسیتی ایجاد نمایند.‌
۴- ضدآفتاب‌ها:
ضدآفتاب‌ها موادی هستند كه نور را منعكس و یا پراكنده می‌كنند و به دو دسته كلی ضدآفتاب‌های شیمیایی و ضدآفتاب‌های فیزیكی تقسیم می‌شوند. حساسیت در ضدآفتاب‌های شیمیایی پدیده‌ای شایع است. در این گروه <پابا> در راس تركیباتی است كه موجب حساسیت می‌شوند.
افرادی كه پوست حساسی دارند، بهتر است از مصرف ضدآفتاب‌های حاوی پابا خودداری نمایند و از ضدآفتاب‌های فیزیكی نظیر اكسیدزنگ و دی‌اكسیدتیتانیوم كه به به حال حساسیت به آنها گزارش نشده است، استفاده كنند.‌
۵-  مواد منقبض‌كننده:
این مواد باعث از بین بردن چربی و صابون باقیمانده روی پوست می‌شوند. آنها معمولا خشك كننده هستند و ممكن است شامل آب، الكل، پروپیلن‌گلیكول و سالیسیك‌اسید باشند. افرادی كه پوست خشك، حساس و تحریك‌پذیر دارند ممكن است با مصرف این مواد دچار خارش، سوزش و قرمزی پوست می‌شوند.‌
۶- لاك‌ها و مواد محافظ ناخن:
تركیباتی كه برای رنگ دادن، بهتر چسبیدن و براق كردن در لاك به كار می‌روند می‌توانند باعث واكنش‌های حساسیتی شوند. واكنش به این مواد ممكن است صرفا در محل ناخن ایجاد نشود، بلكه در مناطقی از پوست بدن كه دست با آنها تماس دارد، نظیر پلك‌ها، صورت و یا گردن نیز مشاهده گردند.‌
در گذشته سفت‌كننده‌های ناخن، حاوی مقدار زیادی فرمالدئید بودند و به همین خاطر حساسیت شدید ایجاد می‌كردند؛ اما امروزه غلظت این ماده در تركیب آنها كمتر از ۵ درصد است و خطر كمتری دارند. افرادی كه نسبت به لاك‌های رایج حساسیت دارند می‌توانند از لاك‌هایی كه خاصیت حساسیت‌زایی كمتری دارند (هیپوآلرژن) استفاده نمایند.‌
۷-  صابون و مواد پاك كننده:
حساسیت به صابون و پاك كننده‌ها شایع است و دلیل آن وجود عطر، رنگ، مواد آنتی‌باكتریال و سایر اجزاء این تركیبات است. صابون و پاك‌كننده‌ها بیشتر واكنش تحریكی می‌دهند تا حساسیتی.‌ خوشبختانه صابون با آب رقیق شده و بعد شسته می‌شود و باقی‌مانده آن بر پوست بسیار كم است. برای جلوگیری از واكنش‌های تحریكی، باید از شستشوی پوست خودداری كرد. استفاده از لوسیون چرب، كرم یا یك روغن پس از شستشو دست هم كمك‌كننده است.‌
۸-  رنگ مو:
رنگ مو یكی از بحث‌برانگیزترین اقلام آرایشی است.‌ بحث‌هایی مبنی بر ایجاد سرطان و تغییرات ژنتیكی توسط رنگ‌های شیمیایی مدت‌ها ذهن دانشمندان را به خود مشغول كرده بودند ولی امروزه تقریبا پذیرفته شده كه رنگ موهای جدید خطر سرطان‌زایی برای مصرف‌كنندگان ندارند. البته خطر حساسیت زایی رنگ‌های مو به قوت خود باقی است. به همین خاطر توصیه می‌شود كه افراد قبل از استفاده از هر رنگ مویی حتما تست پوستی انجام دهند و در صورت عدم ایجاد حساسیت، اقدام به مصرف آن محصول كنند.‌
سخن آخر‌
حساسیت و عوارض پوستی كه در این مقاله ذكر شد در درصد كمی از افراد رخ می‌دهد. شما با كمی دقت می‌توانید محصول آرایشی را انتخاب نمایید كه برای پوست شما مطلوب باشد و دچار این مشكلات نشوید. فقط به خاطر داشته باشید كه این عوارض در اثر مواد تاریخ مصرف گذشته می‌توانند عوارض بسیار شدیدتر و خطرناك‌تری بر جای بگذارند.
همه روزه در صفحه، حوادث روزنامه‌ها می‌توانید خبری در مورد ریزش موی سر در اثر رنگ موی تقلبی، تخریب پوست در اثر مصرف كرم تقویت‌كننده غیربهداشتی، مسمومیت در اثر مواد غیرمجاز موجود در لوازم آرایشی و… بخوانید.‌
به جرات می‌توان گفت كه از تمام مارك‌های مرغوب، نوع تقلبی آن هم وارد كشور شده و با قیمت‌های بسیار ارزان‌تر عرضه می‌شود. برای نمونه، مارك …….  كه جزو لوازم آرایشی قدیمی و معروف است و انواع محصولات آن از قیمتی تا ۵۰ هزار تومان برخوردار است، نمونه‌های تقلبی آن با قیمت ۵۰۰۰ تومان به فروش می‌رسد.
این لوازم تقلبی بیشتر در كشورهای همسایه ایران مانند سوریه، پاكستان، و تركیه ساخته می‌شود.
استقبال از این محصولات به علت قیمت ارزان آنهاست ولی باید دید آیا این ارزان بودن ارزش مخاطرات زیاد را دارد؟
كیفیت لوازم آرایشی ایرانی شاید نتواند با ماركهای معروف دنیا رقابت كند؛ اما اگر شما به دنبال اجناس ارزان هستید بهتر است از لوازم آرایش ایرانی كه در ایران تولید شده، تحت نظارت وزارت بهداشت بوده و از ایمنی لازم برخوردارند، استفاده كنید.‌
پزشكان توصیه می‌كنند برای جلوگیری از حساسیت پوستی شدید و گسترده، هر بار كه محصول آرایشی ـ بهداشتی جدیدی را خریداری كردید، قبل از آنكه به طور گسترده از آن بر روی سر و صورت خود استفاده كنید، مقدار اندكی از آن ـ به اندازه یك سكه ـ را روی بازوی خود بمالید.
اگر تا ۲۴ ساعت هیچگونه علائمی از حساسیت روی بازوی شما ایجاد نشد، شما می‌توانید با خیال راحت از آن ماده آرایشی-بهداشتی استفاده كنید.‌‌