تبلیغات
علوم پزشكی

علوم پزشكی
سلامتی وزندگی درکار:حق اساسی هرانسان

بیماریها و عوارض ناشی از عوامل ارگونومی

         ارگونومی را تطابق علمی كار و محیط كار با ویژگی های فیزیكی و روانی انسان تعریف كرده اند.دعدم توجه به اصول ارگونومی منجر به بروز اختلالات اسكلتی عضلانی در انسان می شود.

       هدف ارگونومی سلامت نیروی كار و كارآمدی و بهره وری سیستمها در فعالیت های مختلف می باشد. برخی حیطه های ارگونومی بشرح ذیل است...

بیماریها و عوارض ناشی از عوامل ارگونومی

         ارگونومی را تطابق علمی كار و محیط كار با ویژگی های فیزیكی و روانی انسان تعریف كرده اند.دعدم توجه به اصول ارگونومی منجر به بروز اختلالات اسكلتی عضلانی در انسان می شود.

       هدف ارگونومی سلامت نیروی كار و كارآمدی و بهره وری سیستمها در فعالیت های مختلف می باشد. برخی حیطه های ارگونومی بشرح ذیل است:

              1- آنتروپرمتری (تن سنجی)

       آنرا علم سنجش ابعاد بدن دانسته اند. تعیین دامنه ابعاد

       اندامهای مختلف از مهمترین موضوعات این حوزه است.

           2- فیزیولوژی كار

        این حوزه شاخه ای از فیزیولوژی انسانی است كه اعمال و وضعیت بافت ها و اندامها را در هنگام كار توضیح می دهد. بدین ترتیب در ارگونومی تلاش می شود شرایطی تأمین شود كه افراد بدون خستگی غیرضروری قادر به انجام كار خود باشند.  

              3- فیزیولوژی محیط

       در این حوزه، اثر شرایط مختلف مانند سروصدا، گرما، رطوبت، ارتعاش و غیره روی فیزیولوژی بدن انسان مورد

       مطالعه قرار می گیرد.

       4- بررسی صدمات اسكلتی- عضلانی مرتبط با كار

     از مهمترین بیماریهای مرتبط با كار، عوارض اسكلتی-عضلانی است. به كمك اجرای اصول ارگونومی می توان از طریق كاهش تنش های عضلانی و كنترل عوامل مكانیكی با حد قابل توجهی از این اختلالات كاست.

          5- بیومكانیك شغلی

     در این بخش فشارهای مكانیكی وارد بر مفاصل و ماهیچه ها طی وضعیت های مختلف بدنی هنگام انجام كار برآورد و توصیه هایی مبنی بر چگونگی انجام ایمن این فعالیت ها ارائه می دهد.

         6- بررسی ایستگاههای كار

     در طراحی ایستگاههای كار رعایت جنبه های ارگونومیك كار باید مورد توجه قرار گیرد.

اختلالات ناشی از عدم توجه به اصول ارگونومی را شامل موارد زیر می دانند:

•آسیب ناشی از حركات تكراری

•اختلالات دست و بازو

•اختلالات زردپی

•اختلالات عصبی

•اختلالات عصبی- عروقی

عوامل زیست شناختی زیان‌آور در محیط کار

عوامل زیست شناختی موجب بیماری‌های عفونی و آلرژی در انسان می‌شوند. عفونت نتیجه نفوذ و رشد میکروب‌ها در داخل بدن بوده در حالیکه آلرژی‌ها ناشی از مواجهه با آنتی‌ژن‌ها هستند. البته همه ارگانیسم‌ها موجب بیماری‌ در انسان نمی‌شوند. آنتی‌ژن‌ها قادرند با تولید آنتی بادی‌ها بروز بیماری‌های آلرژیک تسهیل نمایند. واکنش‌های آلرژیک نتیجه پاسخی است که سیستم ایمنی بدن به آنتی‌ژن‌های تولید شده می‌دهند.

از عوامل غیر زنده می‌توان گروه گیاهان و بقایای بدن حشرات را نام برد.

باکتری‌ها:

این عوامل عفونی موجودات میکروسکوپی و تک سلولی بوده که با تقسیم شدن تکثیر می‌یابند. متوسط طول آنها 2 تا 5 میکرون می‌باشد. به باکتری‌هایی که نیازمند O2  هستند هوازی و به آنهایی که در غیاب O2 به حیات خود ادامه می‌دهند بی‌هوازی گفته می‌شود. باکتری‌ها با جوشاندن از بین می‌روند.

عمده‌ترین بیماری‌های شغلی ناشی از عفونت‌های باکتریایی آنتراکس (بیماری‌ پشم‌ریسان) بروسلوز و سیاه زخم، کزار، سل و تولارمی می‌باشد.

قارچ‌ها:

این گروه شامل مخمر و کپک‌هاست. قارچ‌ها عمدتاً روی سطح خشک گیاهان، اجساد حیوانات و حتی مایعات صنعتی که بمنظور خنک کردن استفاده می‌شوند وجود دارند و در محیط‌های کشاورزی مزارع‌ـ صنایع کاغذ و انبارهای میوه به وفور یافت می‌شوند. بیش از 40 گونه قارچ بیماری‌زا برای انسان وجود دارد که متداول‌ترین آن آسپرژیلوس است که در محصولات کشاورزی و آب‌های راکد دیده می‌شود.این قارچ‌ موجب عوارض ریوی می‌گردد.

 

مخمرها نیز در ظرفشویی‌ها، آشپزخانه‌ها، شیرینی‌پزی‌ها و سایر صنایع غذایی یافت می‌شوند. بیماری‌های ناشی از قارچ‌ها و مخمرها می‌تواند درماتیت‌ها، التهابات ریوی و کاهش پلاکت خون باشد. برخی از مواد غذایی مانند بادام‌زمینی و پسته و غذاهای حیوانی تحت شرایط خاصی از نظر دما، زمان، رطوبت، مواد غذایی و PH تولید آفلاتوکسین می‌نمایند که بشدت سمی و سرطان‌زا می‌باشد.

ویروس‌ها

ویروس‌ها از کوچکترین عوامل عفونی هستند بطوریکه قادرند در داخل سلول های باکتری رشد و تکثیر یابند عفونت‌های ویروس در دامداری‌ها، کشتارگاهی و مراکز پزشکی روی می‌دهد. این عفونت‌ها در اثر تزریقات یا فراورده‌های حیوانی آلوده به انسان منتقل می‌شود. هپاتیت، هاری، بیماری چنگ گربه و ایدز از جمله بیماری‌های مهم ویروسی است.

عوامل بیولوژیک می‌توانند دو شکل زنده و غیر زنده وجود داشته‌ باشند:

میکروارگانیسم‌های زنده مانند باکتری‌ها، قارچ‌ها، مخمرها، کپک‌ها هستند که دارای اندازه‌های کمتر از 10 میکرون بوده و بواسطه عطسه، سرفه و غیره در محیط پخش شده و تا مدت‌ها در هوا معلق می‌مانند.

 

تعریف ارگونومی

•ارگونومی علم و مهارت طراحی مشاغل و محیط های کار برای تطابق با توانائیها و محدویت های انسان.

•ارگونومی به مفهوم “تناسب کار با فرد”است

•ارگونومی علم متناسب کردن شرایط محیط کار و نیازمندیهای شغل با توانائیهای فرد  است.

استراتژی: ارگونومی توانائیها و محدویت های جسمانی و روانی  کارگر را که با ابزارآلات،تجهیزات،روشهای کار،وظایف و محیط کار در تعامل است مورد توجه و بررسی قرار می دهد.

ارگونومی،مفهوم لغوی و تاریخچه

Ergon     کار  Nomus   قوانین طبیعی  نخستین بار محقق لهستانی به نام جاسترزبوسکی  اصطلاح ارگونومی را به دنیای ادبیات معرفی کرد(1882-1799)

 جنگ جهانی دوم

ارگونومی بیشتر بر روی این موضوع بحث می کند که انجام کار چگونه بر انسان اثر می کند و برای پاسخ به پرسشهای مطرح واکنشهای فیزیولوژیک بدن  در برابر کارهای جسمانی ،عوامل محیطی مانند گرما،صدا،روشنایی،ارتعاش،نوبت کاری و غیره را مورد مطالعه قرار می دهد.
 در ارگونومی بر روی روشهای کاهش خستگی تاکید می گردد.

اهداف ارگونومی بهبود کیفیت زندگی انسان

برای  دستیابی به اهداف ارگونومی باید به ویژگیهای سه مولفه زیر توجه شود:

ویژگیهای انسانی

ویژگیهای انسانی را به سه دسته زیر تقسیم می کنند:

فیزیکی : اندازه و ابعاد بدن،قدرت جسمی

فیزیولوژیک :دستگاه قلبی عروقی و تنفسی

روانی:ادراک حافظه،پردازش اطلاعات

انسانها در این ابعاد متفاوت هستند.

•ارگونومی این ویژگیها را ارزیابی و اندازه گیری و از نتایج بدست

 آمده برای تناسب و تطابق بیشتر انسان و محیط و کارش استفاده می کند.

•میزان تطابق و تناسب

ارگونومی یک دانش چند رشته ای است

•آناتومی و فیزیولوژی

• روانشناسی

•مهندسی

•پزشکی

•جامعه شناسی

•بیومکانیک

•ایمنی و بهداشت حرفه ای

Anatomy 

استخوانها: ا سکلت بدن را تشکیل می دهند.

 •عضلات: بدن را استوار وحرکات بدن را ممکن می سازند.

 •تاندون ها(زردپی): عضلات را به استخوانها متصل می کنند

 •لیگامنت ها(رباط): استخوانها را به استخوانها متصل می کنند.

 •دیسک های بین مهره ای :بعنوان ضربه گیر عمل کرده و

 حرکات ستون فقرات را ممکن می سازند.

 •اعصاب : حواس را منتقل و اطلاعات را جابجا می کنند

فیزیولوژی کار

تعریف كار
           

•به هر عمل یا حركتی كه انسان بمنظور ایفا و تكمیل یك وظیفه انجام می دهد كار اطلاق می گردد.

•از دیدگاه ارگونومی                                                                                 مجموع انرژی و اطلاعاتی كه برای تحقق یافتن یك وظیفه كاری توسط انسان تجزیه و تحلیل شده و بكار گرفته می شود.

•كار بر اساس میزان مصرف انرژی و نیز دقت لازم و .. قابل طبقه بندی است.

میزان انرژی مصرفی در فعالیتهای شغلی مختلف

فیزیولوژی و فیزیولوژی کار

 فیزیولوژی

مطالعه اعمال و وظایف اندامها ی بدن و نحوه کار آنها

 فیزیولوژی کار

شاخه ای از فیزیولوژی انسانی که  تغییرات بافتها و اندامها در کار را بررسی می کند

فیزیولوژی کار(ادامه)

•فیزیولوژی بر مباحث متابولیسم،محدودیت های انرژی در کار و خستگی بحث می کند.

•متابولیسم :یكی از پدیده های اصلی حیات است.  به سوخت و ساز مواد غذایی كه باعث تولید انرژی می شود متابولیسم می گویند.متابولیسم یكنوع احتراق آرام است كه در كبد صورت می گیرد.

•متابولیسم پایه 2400 كیلو كالری در 24 ساعت است.

 فیزیولوژی کار

• بدن انسان با متابولیسم مواد غذایی انرژی مکانیکی تولید می کند.

•انرژی آزاد شده در اثر تجزیه مواد غذایی بطور مستقیم جهت انجام کار مکانیکی قابل استفاده نیست بلکه باید بصورت ترکیبی به نام ATP درآمده و در سلولهای عضلانی ذخیره و مصرف شود.

•انرژی مکانیکی تولیدی بستگی دارد به:

1-منابع غذایی مورد استفاده 2- دستگاه گوارشی

3- دستگاه تنتفسی              4- دستگاه قلبی عروقی

5- عضلات

فیزیولوژی کار

• 25 درصد انرژی مکانیکی تولیدی صرف کار و 75 درصد بصورت گرما تلف می شود.

•منابع )ATP پر انرژی) بدن محدود است به این دلیل سیستمهایی در بدن وجود دارند که ATP  را بازسازی می کنند

1- دستگاه فسفاژن

2- دستگاه بی هوازی

3- دستگاه هوازی

خستگی Fatigue

• در این وضعیت نیاز بدن به انرژی از میزان انرژی حاصل از متابولیسم هوازی فراتر می رود.

•متابولیسم بی هوازی نیاز های انرژی بدن را تامین می کند.

•گلوکز خون پایین می آید

•اسید لاکتیک افزایش می یابد

•خستگی هنگام مواجهه فرد با خطر یا هیجان از بین می رود.

•در محیط کسل و یکنواخت بدون آنکه فرد فعالیتی انجام دهد خسته می شود.

انواع خستگی

•خستگی ماهیچه ای: ناشی از کار عضلانی بعلت تجمع اسید لاکتیک در عضلات.

•خستگی روانی: ناشی از فعالیتهای عصبی و فکری

 

•خستگی موضعی : خستگی در یک عضو بدن مانند بینایی

•خستگی عمومی : خستگی کلی بدن

 

•خستگی مزمن:تجمع خستگی در زمانهای طولانی

• خستگی حاد:عبارتست از تجمع اسیدهای متابولیک در عضله،اختلال موضعی تراز الکترولیت ها در مایع عضلانی،تورم تارهای عضلانی و زردپی و کاهش مستقیم انرژی.

علل خستگی

•کار طولانی در طول روز

•خواب کم(بیدار شدن قبل از ساعت 6 صبح و خوابیدن بعد از ساعت 10 شب منجر به کسر خواب و تجمع آن می شود.)

•نوبت کاری(شب کاری یا شیفت عصر بدلیل برهم زدن ریتم سیرکادین)

•فعالیت کم،کارها ی تکراری،وظایف پایشی و مراقبتی

 

اثرات خستگی

•برهم زدن اعمل شناختی(قضاوت و تصمیم گیری)

•کاهش هوشیاری

•بروز خطا و حوادث

•بهم خوردن تمرکز

•بد خلقی

•کاهش زمان واکنش

•افت مهارت

•اثرات فیزیولوژیكی خستگی شامل سردرد،گیجی،تپش قلب و بیخوابی است.

محاسبه زمان استراحت

•در 8 ساعت کار روزانه میزان مصرف انرژی نباید از 4.8 کیلوکالری بیشتر شود.در صورتیکه بیش از این مقدار انرژی مصرف شود باید آنقدر استراحت داده شود تا بطور متوسط در طول 8 ساعت کار مصرف انرژی  به حد 4.8 نرسد.

•مثال: اگر مصرف انرژی  در کاری C  کیلوکالری در دقیقه باشد و C>4.8  باشد در این صورت درصد  استراحت به ازای هر ساعت کار از رابطه زیر بدست می آید:

C/4.8 –1)*100)= درصد استراحت

آنتروپومتری چیست؟

•اندازه گیری ابعاد و ویژگیهای جسمانی انسان به منظور استفاده در طراحی وسایل و تجهیزات..

•هدف: ایجاد تطابق و تناسب جسمانی بین انسان ،وسایل و تجهیزات

•“Anthropos” واژه یونانی به مفهوم انسان

•“Metron” = اندازه گیری و سنجش

•“Anthropometrics”  = اندازه گیری انسان

 

انواع اطلاعات آنتروپومتری

• اطلاعات استاتیک(ساختاری)

 

 

•اطلاعات دینامیک(کارکردی)

ابعاد استاتیکی

•تعریف : اندازه گیری وقتی صورت می گیرد که بدن فرد در یک وضعیت ثابت قرار داردمعمولاً نشسته یا ایستاده.

•انواع

•اندازه:طول،ارتفاع،عرض،ضخامت

•فاصله بین مفاصل بدن

•وزن،حجم،چگالی

•محیط

•نقطه ثقل

•ابعاد نشسته و ایستاده

 

 

ابعاد دینامیکی(کارکردی)

در آنتروپومتری دینامیک مطالعه و اندازه گیری با توجه به سه صفحه ساجیتال،فرونتال و ترانسورس صورت می گیرد.

 

بلند کردن و جابجایی دستی

•هر گونه فعالیتی که مستلزم اعمال نیرو توسط فرد برای بلند کردن،پایین آوردن،هل دادن،کشیدن،حمل یا نگهداشتن بار باشد حمل و جابجایی دستی نامیده می شود

 

مثالهایی از جابجایی دستی

روش قدیم و جدید

 

Biomechanics.
Levers.

كار نشسته

•تغییرات در ماهیت كارها(كار جسمی                       كار فكری)

•وضعیت انجام كار عمدتا نشسته

•فشار وارد بر دیسك های بین مهره ای در وضعیت نشسته 35 بار بیشتر از حالت ایستاده است.

•بیشترین فشار روی مهره پنجم كمری است كه تقریبا نقطه ثقل بدن است و فشار زیاد بر این دیسك موجب فتق دیسك درناحیه كمر می شود.

عوارض كار نشسته

•محدود شدن متابولیسم و تغذیه دیسكها بدلیل فشار وارد بر آنها و تحلیل تدریجی آنها

•گردش خون ضعیف در پاها و عضلات كمری و پشتی

•ضعیف شدن قلب

•بهم خوردن تناسب اندام

•بی حسی و تورم پاها

 

 

Disc Herniation

علل عوارض ناشی از كار نشسته

•وضعیت بدنی نامناسب(ناشی از فضای كاری نامناسب،چیدمان نادرست،صندلی نامناسب ،ارتفاع نامناسب صندلی)

•عدم استراحت كافی در طول كار مداوم

اثر پوسچر نامناسب بر گردن

وضعیت بدنی نامناسب

برخی توصیه ها در مورد وضعیت و حركات بدن

•مفاصل نباید به جهت خاصی خم شوند.(بالا نگه داشتن بازوها،خم كردن گردن و چرخاندن سر،خم كردن و دولا شدن مثالهایی از وضعیت های نامناسب بدنی در اثر تمایل مفاصل به یك جهت هستند)

•در هنگام برداشتن شی جسم را تا حد ممكن به بدن نزدیك كنید.

•از خم كردن بدن به جلو خودداری كنید(وزن تنه فشار بر كمر)

برخی توصیه ها در مورد وضعیت و حركات بدن(ادامه)

•حركات و نیروهای ناگهانی حداكثر فشار را بر بدن وارد می كند.

•حالات و حركات بدنب را تغییر دهیدذ.نباید مدت طولانی در یك وضعیت قرار گرفته یا حركتی را انجام دهید.

•مدت زمان انجام هر گونه كار ماهیچه ای مداوم را محدود كنید.

•در بین كار بایستید ،بنشینید و راه بروید



ادامه مطلب

نوشته شده در تاریخ جمعه 6 آذر 1388 توسط mostafa mirzaei
درباره وبلاگ


mostafamirzaei28@yahoo.com
Blog Skin