تبلیغات
علوم پزشكی

علوم پزشكی
سلامتی وزندگی درکار:حق اساسی هرانسان

 

مقدمه

حوادث زمان ساخت تونل در گذشته به ازای هر ٨٠٠ متر طول تونل معمو ً لا حیات یك نفر را به

مخاطره می انداخت. امروزه افزایش آگاهی در زمینه احداث تون ل، منجر به بهبود شرایط كاری در كارگاههای

زیر زمینی شده است بطوریكه آمار حوادث مرگبار و خطرناك بطور قابل ملاحظه ای كاهش پیدا كرده است .

در امریكا نشان می دهد كه آمار حوادث خطرناك و حوادث منجر به مرگ در OSHA آمار سال ١٩٨٦ مركز

فضاهای زیر زمینی ٢ تا ٣ برابر د یگر كارگاههای عمرانی بوده است . بدیهی است امروزه با گسترش ساخت

و ساز در كشور، در راستای بهبود شرایط امن برای پرسنل فعال در كارگاههای زیر زمینی اعم از تونلكاران یا

معدنكاران نیاز بیشتری احساس م یشود.

ایمنی و اثرات آن

حوادث و اتفاقات در مباحث ایمنی بدو دسته كلی بشرح زیرتقسیم م یشوند :

١- حوادثی كه نم یتوان از وقوع آن جلوگیری كرد .

٢- حوادث قابل پیش بینی كه برای جلوگیری از رخداد یا كاهش خطرات آن باید هزینه صرف نمود.

بطور كلی علل رخداد هرگونه حادثه در كارگاههای عمرانی بشرح ذیل م یباشد :

- تماس كنترل نشدة شخص با مواد و ماشین آلات.

- شكست و خرابی بناهای موقت.

- خطرات ذاتی فعالیتهای عمرانی نظیر استفادة از مواد ناریه.

- عدم رعایت موارد ایمنی یا كم دقتی افراد شاغل در كارگاه.

پرسنل كارگاه باید با علل فوق آشنا بوده ئ و هرگونه قوانین، آئین نامه و دستورالعمل یا

راهنمایی مورد نیاز را كه منجر به كاهش خطرات گردد،رعایت نماید . كاهش تعداد و درجه خطرناكی حوادث

كارگاهی علاوه بر كاهش مشكلات و هزینه های مرتبط با بیمه ، معمو ً لا منجر به كاهش دیگر هزینه های

مستقیم و غیر مستقیم حادثه می شود. وقتی حادثه ای رخ می دهد یك سری هزین ه های آشكار و پنهان بشرح

زیر به سیستم تحمیل م یشود :

١- هدر رفتن وقت مفید فرد صدمه دیده در طول درمان.

٢- توقف یا تأخیر كار تیمی كه عضو آسیب دیده در آن فعال بوده است.

٣- مدت زمانی كه امدادگر جهت كمك و مراقبت از فرد مصدوم صرف می كند.

٤- هزینه ها و زمان مورد نیاز جهت بررسی ها و تهیه گزارش حادثه.

٥- دیگر هزینه های پنهان.

بنابراین تدوین و ارائه قوانین و آئین نامه و پیروی متعهدانه از آنها در همه كارگاهها بخصوص در پروژه های

تونل سازی نه تنها امری اقتصادی بلكه یك وظیفه اخلاقی تلقی می گردد .

مهندسی ایمنی و برنامه ایمنی

برای پروژه ها و كارگاههای زیر زمینی ، ضروری است پیمانكار نسبت به استخدام یك مهندس

ایمنی با تجربه و آشنا به مشكلات خاص پروژه اقدام نماید . لازم است در همان پروژه كارفرما و مشاور

٤

بصورت جداگانه جهت انجام بازرسیهای ادواری و ناگهانی از شرایط ایمنی كارگاه یك مهندس ایمنی در نظر

بگیرد.

مهندس ایمنی پیمانكار در گام نخست باید یك برنامه ایمنی مناسب برای كارگاه طراحی نماید .

لازم است همه پرسنل متعهدانه برنامه ایمنی را پذیرا باشند . حتی توصیه می گردد كه پیمانكار جهت تشویق

و ایجاد انگیزه برای رعایت منظم تدابیر ایمنی یك سری پاداش و جوایزی در نظر بگیرد . همه پرسنل باید

در زمینه آشنایی با خطرات و رعایت نكات ایمنی آموزش كافی دیده باشند و لوازم محافظت كننده و

اضطراری در نزدیكترین مكان برای دسترسی آسان پیش بینی شده باشد.

وقتی پرسنل در كارگاههای زیرزمینی فعالیت دارند لازم است كه تعداد، نوع و مكان دقیق فعالیت

آنها در دفتر كارگاه به صورت منظم ثبت گردد . وقتی كه تعداد ٢٥ نفر یا بیشتر در یك كارگاه تونل فعالیت

دارند، حضور دو نفر یا حداقل یك نفر امدادگر آموزش دیده و با تجربه كافی در زمینه كمك های اولیه با دارا

بودن امكانات اولیه كمك رسانی به فرد مصدوم الزامی است . بازرسی های ایمنی از كارگاه باید بطور منظم

در هر شیفت كاری با كنترل تجهیزات و امكانات در نظر گرفته شده،انجام پذیرد .

پوشش محافظ

پرسنل تونل باید كلاه ایمنی، كفش ایمنی و دیگر پوششهای ویژه و مناسب محیط كار تونل نظیر

عینكهای ایمنی ، دستكش و ماسك مناسب داشته باشند . بخصوص زمانیكه با مواد سمی و ساینده و خطرات

سروكار داشته باشند . پوششهای مقاوم و ضد آتش و ماسك در زمان فعالیتهای جوشكاری و كار با مواد داغ و

فلزات با درجه حرارت بالا الزامی می باشد . بنابراین هر محیط كاری با توجه به شرایط خاص و نوع

فعالیتهای حاكم در محیط ، لباسهای ایمنی ویژ های را نیاز خواهد داشت .

مقدمات ایمنی در تونلها

محیط های كاری مخصوص ساخت فضاهای زیر زمینی، خطرات خاص و منحصر به فردی را

دارا می باشند كه پرسنل فعال در آنها باید آگاهی های لازم را نسبت به این خطرات داشته باشند . این حوادث

باید در برنامه ایمنی كارگاه شناخته شده و پیش بینی های لازم ارائه گردد.

سقف و دیواره ها و سینه كار در هر جبهه كاری تونل باید بطور مداوم مورد بررسی قرار

گرفته و سنگهای ضعیف پس از لق گیری مناسب و تحكیمات اولیه اجرا شوند . پیچ سنگ ها با استفادة

بطور مرتب مورد آزمایش قرار بگیرند. (TORQUE WRENCH) از آچارهای مناسب

قابها و دیگر نگهدارنده های مناسب به منظور جلوگیری از جابجایی و حركات بلوكهای سنگی،

بطور اصولی و صحیح نصب شوند . نگهدارنده های آسیب دیده و تغییر شكل یافته در اسرع وقت تعمیر و یا

تعویض شوند . صفحه ها و سپرهای نگهدا رنده مناسب برای زمینهای ضعیف و سست طراحی و مورد

استفادة قرار گیرد . دیواره ها و نگهدارنده ها پس از انفجار در سینه كار بطور مرتب بازرسی و نسبت به اصلاح

سطوح آسیب دیده اقدام شود .

حفاری

لق گیری سقف و دیواره های تونل قبل از شروع حفاری، توسط كارگر با تجربه بدق ت انجام گرفته

و با بازرسی های دقیق، اطمینان لازم از ایمن بودن شرایط نسبت به پتانسیل های بالقوه و خطرناك حاصل

گردد. همه پرسنل آگاهی لازم در زمینه خطرات ناشی از انفجارات قبلی بصورت مواد ناریه باقیمانده و عمل

٥

نكرده داشته باشند . از نزدیك شدن افراد به بوم دستگا ه جامبو در زمان حفاری جلوگیری شود و بجز اپراتور

جامبو بر روی جامبوی فعال یا در حال حركت فرد دیگری نباید باشد . وقتی جامبو شروع به حركت م یكند با

مراقبتهای دقیق از تجهیزات ، بوم دستگاه در یك موقعیت مناسب قرار گیرد . خطوط هوا ، برق ، آب در

جبهه كاری مشخص شده باشند.

جابجایی و نگهداری مواد ناریه

آتشبار علاوه بر دارا بودن تجربه كافی در زمینه كاربرد صحیح و ایمن مواد منفجره، باید دارای

گواهینامه و مجوز اشتغال باشد . حمل و نقل مواد ناریه با استفادة از ماشین مخصوص انجام پذیرد . اپراتور

ماشین حمل مواد ناریه دقت لازم را اعمال نماید تا حمل و جابجایی مواد ناریه با پرسنل ، مواد مصرفی ،

چاشنی و دیگر تجهیزات همزم ان انجام نگیرد . حمل مواد ناریه با وسیله نقلیه مشخص و دارای تابلوی

مخصوص و علائم هشداردهنده انجام گرفته و حداقل فواصل بین دینامیت و چاشنی ها (با فاصله ٢٤ اینچ )

در زمان حمل رعایت گردد . وسیله نقلیه مورد استفادة برای حمل مواد ناریه در داخل تونل از نظر سیستم

الكتریكی مورد بازرسی دقیق قرار گرفته و نتایج حاصل از بازرسی ها در دفتر كارگاه ثبت گردد .

انبار مواد ناریه

29 ) انبار میگردد، انبار CFR مواد ناریه براساس نوع كاربرد آنها و بادر نظر گرفتن آئین نامه ( 181

كردن مواد ناریه در كارگاههای زیر زمینی و در نزدیكی محل فع الیت كارگرها ممنوع می باشد انبار دائمی

مواد ناریه باید حداقل ١٠٠ متر از محل فعالیت های كارگاهی ، سازه هایی نظیر شفت ها و محل تردد

پرسنل فاصله داشته باشد . از سیگار كشیدن و آتش روشن كردن در فواصل كمتر از ١٥ متر از انبار مواد

ناریه جلوگیر بعمل آید . مواد نار یه با توجه به انواع مختلف و كاربرد آنها در انبار نگهداری میگردد . بطور مثال

معمو ً لا رعایت فاصله ١٥ متری بین محل نگهداری چاشنی ها و دیگر مواد ناریه در انبار توصیه میگردد ٠

مواد ایمنی در زمان توقف كار

تردد در كارگاههای زیر زمینی در زمان عدم فعالیت باید كنت رل و تدابیر لازم نظیر احداث نگهبانی

، حصار كشی و نصب علائم هشدار دهنده بكار گیرد . در توقف های موقتی و كوتاه مدت حفاری تونل،

ضروری است كه سینه كار به خوبی تحكیم شود و بازرسی های متوالی در زمان توقف، از جبهه كار و شرایط

سینه كار انجام بگیرد . در توقف های بلند مدت فعالیت های تونل زنی، لازم است كه دیواره ایی محكم در

سینه كار ایجاد گردد و دریچه ای برای خروج آب برای كاهش بار اعمال شده به دیواره از طرف سینه كار

پیش بینی گردد.

كمك های اولیه

١- تجهیزات

جعبه كمكهای اولیه مقاوم تهیه و در یك مكان مناسبی در كارگاه نصب گ ردد. محتویات جعبه

زیر نظر پزشك و بارعایت استانداردهای جهانی ( صلیب سرخ ) تهیه و همه بسته بندی ها با ید دارای

برچسپ دستور العمل بوده باشند . قبل از رخداد هرگونه حادثه، تجهیزات مربوط به كمك های اولیه باید

٦

توسط مهندس ایمنی كارگاه حداقل به صورت هفتگی كنترل شده و اقلام مصرفی جایگزین شود . تجهیزات

مناسب جهت حمل فرد مصدوم به یك پزشك یا بیمارستان به وسیله آمبولانس با سرویس دهی مناسب

پیش بینی گردد . درآئین نامه نیویورك و بعضی از ایالات آمریكا به ازای هرصد نفر كارگر در یك كارگاه زیر

زمینی پیش بینی یك تخت با البسه و لوازم مناسب جهت حمل فرد مصدوم توصیه شده است.

٢- حضور امداد رسان

ضروری است كه یك فرد آموزش دیده و با تجربه كافی جهت ارائه كمكهای اولیه در كارگاه

دردسترس بوده باشد . تعداد این افراد و محل استقرار آنها در كارگاه و نحوه دسترسی به آنها براساس

پیچیدگی های نوع فعالیت ، حساسیت كار و نوع پروژه، توسط مهندس ایمنی تعیین میگردد.

٣- خدمات پزشكی

تداركات لازم جهت دسترسی به یك پزشك و انجام مشاوره های لازم و ارائه كمكهای ویژه در

زمان آسیب دیدگی های خطرناك پیش بینی گردد . شماره تلفن پزشك، بیمارستان و آمبولانس برای استفاد

ه در مواقع اورژانس، در مكانهای مناسب از كارگاه نصب گردد.

تهویه

حوادث ناگوار ناشی از انفجار درتونلها در فواصل زمانی ١٩٧٠ تا ١٩٨٠ در امریكا منجر به تنظیم و

OSHA گردید . آئین نامه OSHA تكمیل و ارائه آئین نامه ایمنی برای كارگاه های زیر زمینی به نام آئین نامه

تعریف جامع و جداگانه ای برای انواع زمینهای گازدار و زمینهای با پتانسیل گازدار و غیر گازدار ارائه نموده و

برای هركدام رهنمود های ایمنی ویژه ای ارائه می نماید . مدیریت پروژه باید از شرایط گازدار بودن طبقات

زمین و خطرات بالقوه آن آگاهی كامل داشته و آئین نامه یا دستورالعمل های مناسبی جهت ایجاد شرایط

امن برای پرسنل صادر نماید .آزمایش های لازم بطور پیوسته جهت ارزیابی مقدار گاز ها درمحل انجام گرفته

و مقادیر مجاز برخی از گازها ارائه گردد . مقادیر مجاز تعدادی از گازهای خطرناك در جدول شماره ( ١) درج

شده است.

جدول ( ١ ) : مقادیر مجاز بعضی از گازهای خطرناك

( اقتباس از آئین نامه ایمنی شماره ٣ مركز تحقیقات نیوجرسی آمریكا )

نوع گاز حداكثر مقدار مجاز

٥٠PPM منواكسید كربن

٥٠٠٠ PPM دی اكسید كرین

متان ١ درصد

٥ PPM دی اكسید نیتروژن

٢٥ PPM اكسید نیتریك

٢٠ PPM سولفید هیدروژن

٧

وجود و مقادیر گازهای سمی و قابل احتراق، میزان گرد و غبار و بخارات اندازه گیری و اگر تجمع

آنها از یك و نیم درصد تجاوز كرد، در این صورت همه پرسنل باید محدوده مورد نظر را ترك كنند تا اقدام

مناسب دراسرع وقت جهت كاهش مقدار گازهای فوق به مقدار كمتر از یك درصد انجا م گیرد همه آزمایشها

و نتایج اقدامات در دفتر كارگاه ثبت میشود . تجهیزات رد یابی و اندازه گیری مقادیر گازها به طور

چشمگیری مورد بازنگری قرارگرفته و از نظر كاربری بسیار آسان میباشند ، همه ردیابها هشدار دهنده های

سمعی و بصری داشته و اغلب خروجی دیجیتالی دارند.

انتخاب تجهیزات مورد نیاز جهت ثبت وكنترل مقادیر گازها با توجه به اهمیت وخطرات پروژه

یكی از مهمترین وظایف مهندس ایمنی كارگاه می باشد ، سیستم تهویه تونل باید با توجه به نوع پروژه به

صورت علمی، طراحی شده و به صورت جدی و مداوم مورد بازنگری و بازرسی قرار گیرد . اگر تهویه تونل به

هردلیلی قطع گردد، تمامی كارگران به بیرون منتقل شده و قبل از شروع مجدد فعالیت ضروری است كه

یك فرد باتجریه جهت انجام بازرسی اولیه و ارزیابی خطرات احتمالی و كنترل كیفی هوای داخل تونل از

محل كار بازدید نماید.

بكارگیری هوای تازه در تونل و دی گر فضاهای بسته زیر زمینی به ازای هر نفر نباید كمتر از

دویست فوت مكعب بردقیقه باشد و در شرایطی كه فعالیت توام با تولید گرد و غبار و گاز می باشد، سرعت

جریان هوا، حداقل كمتر از سی فوت در دقیقه نباشد . پس از هرنوبت انفجار و قبل از شروع فعالیت ها باید

تمامی گرد و غبار ناشی از انفجار از داخل تونل به خارج منتقل گردد.

برق رسانی درتونل

خدمات مهندسی برق در تونل بسیارحیاتی بوده و درصورت طراحی نامناسب برق رسانی در اكثر

فعالیت ها اختلال ایجاد میشود . همه كابل های برق رسانی به داخل تونل باید كاملا روكش شده و با

پوششهای مقاوم به طور كامل پوشانده شود . خطوط فشارقوی مورد نیاز ماشین آلات حفاری از قبیل

به صورت مشخص و كاملاجدا از دیگر خطوط پشتیبانی نظیر خطوط انتقال آب TBM,ROAD HEADER

، هوا و تلفن(از دهانه تا سینه كار تونل) بوده و معمولادر سقف تونل نصب میگردد.

ترانسفورماتور ها در یك محدوده مجزا و با حصار كشی مناسب و مقاوم در برابر آتش مورد

استفاده قرارگرفته و ژنراتور های مورد نیاز پروژه جهت تامین برق اضطراری درصورت قطع برق سراسری از

قبل تهیه و آماده بكار در كارگاه وجودداشته باشد.

خطرات آتش سوزی

حتی المقدور از حمل و ب كار گیری مواد مشتعل و قابل احتراق دركارگاههای زیر زمینی بخصوص

در داخل تونل ها، جلوگیری بعمل آید، بخصوص درجبهه های كاری كه به روش انفجاری حفاری میشوند .

بنابراین مواد مختلف با پتانسیل بالا برای احتراق و مواد سوختی نظیر گازوئیل نباید به داخل جبهه كاری

منتقل گ ردد. از تجمع زباله های مختلف و قابل احتراق نظیر لاستیك های مستعمل ماشین آلات در محل

كار ممانعت بعمل آید . در صورت استفاده از سوخت های دیزلی ، روغن و گریس باید از بسته بندهای مناسب

٨

و محكم استفاده كرده و در شرایط ایمن و با رعایت فاصله مناسب از مناطق حساس نگهد اری شود ،

درصورت استفاده از كپسول یا سیلندر های گاز، با رعایت شرایط ایمنی درداخل محفظه های محكم و

مقاوم نگهداری شوند . موانع مقاوم به صورت صفحات حایل درشفت ها برای جداكردن محدوده ای كه

فعالیت جوشكار انجام میگیرد نصب گردد . یك شخص آتش نشان با تجهیزات مناسب درزمان جوشكاری و

حتی پس از ٣٠ دقیقه از اتمام جوشكاری جهت انجام هرگونه اقدام مناسب در صورت بروز آتش سوزی در

محل حضور داشته باشد.

نتیجه و پیشنهادات

تدوین و ارائه آیین نامه ایمنی دقیق و كارآمد برای كارگاه های تونل سازی امری ضروری

است.رعایت اصول و مقرارت ایمن ی در كارگاه های زیرزمینی علاوه بر كاهش خطرات تهدید كننده زندگی

انسان ها از نظر اقتصادی نیز به نفع جامعه و منافع ملی است .تنظیم و ارائه استانداردهای ایمنی برای كارگاه

ها و پیگیری آن از طرف كارفرما ها و مشاور و ملزم بودن پیمانكار به آن در پیشبرد یك پروژه اهمی ت

خاصی داشته و در این راستا لازم است كه تعریف مناسب از جایگاه مهندس ایمنی در همه كارگاه ها ارائه

گردد

خطرات خاص و منحصر بفرد هر كارگاه با توجه به نوع پروژه و شرایط حاكم بر آن بررسی شده و

آگاهی های لازم توسط مهندس ایمنی به همه پرسنل ارائه شود . در این راستا آموزشهای كافی و مناسب در

زمینه خطرات بالقوه موجود در كارگاه به افراد تازه استخدام با برنامه ریزی مناسب ارائه گردد.

شرایط لازم برای فعالیت مستقل و جداگانه مهندس ایمنی در كارگاه مهیا گردد بطوریكه تحت

تاثیر مشكلات و نواقص موجود در تداركات و پشتیبانی احتمالی پیمانكار قرار نگرفته و مشكلات را متعهدانه

به مشاور و كارفرما انعكاس دهد و تا زمان حصول نتیجه مناسب و انجام تداركات مناسب ایمنی مانعی را در

حسن انجام شرح وظایف خود احساس ننماید.

منابع:

1)- Bickel,J.O., Kuesel,T.R., and King,E.H., 1996, Tunnel Engineering

Handbook (Second Edition ),Chapman & Hall, 544pages.



ادامه مطلب

نوشته شده در تاریخ دوشنبه 2 آذر 1388 توسط mostafa mirzaei
درباره وبلاگ


mostafamirzaei28@yahoo.com
Blog Skin