تبلیغات
علوم پزشكی

علوم پزشكی
سلامتی وزندگی درکار:حق اساسی هرانسان

 

اطلاعات اولیه

آرسنیک ، عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی با علامت As مشخص است  و دارای عدد اتمی 33 می‌باشد. آرسنیک ، شبه فلز سمی معروفی است که به سه شکل زرد ، سیاه و خاکستری یافت می‌شود. آرسنیک و ترکیبات آن،بعنوان آفت‌کش مورد استفاده قرار می‌گیرند: علف کش ، حشره کش و آلیاﮊهای مختلف.

تاریخچه

آرسنیک ( واﮊه یونانی arsenikon به معنی اریپمنت زرد ) در دوران بسیار کهن شناخته شده است . از این عنصر به کرات برای قتل استفاده شده است.علائم مسمومیت با این عنصر تا قبل از آزمایش مارش تا حدی نا مشخص بود. "آلبرتوس مگنوس" را اولین کسی می دانند که در سال 1250 این عنصر را جدا کرد . "جوان شرودر" در سال 1649 دو روش برای تهیه آرسنیک منتشر کرد.

 

پیدایش

آرسوپیزیت ( سنگ آرسنیک) که میس پیکل Mispickel هم نامیده می‌شود، سولفوری است که بر اثر حرارت ، بیشترِن مقدار آرسنیک از سولفید آهن آن جدا می‌شود. مهمترین ترکیبات آرسنیک عبارت است از: آرسنیک سفید ، سولفید آن ، گرد حشره کش ، آرسنیت کلسیم و آرسنیت سرب.

از گرد حشره کش آرسنیت کلسیم و آرسنیت سرب بعنوان سموم و حشره کشها در کشاورزی استفاده می‌شود.این عنصر گاها" بصورت خالص یافت می‌شود،ولی معمولا" بصورت ترکیب با
نقره ، کبالت ، نیکل ، آهن ، آنتیموان یا سولفور وجود دارد.

خصوصیات قابل توجه

آرسنیک از نظرشیمیایی شبیه فسفر است ، تا حدی که درواکنشهای بیوشیمیایی می‌تواند جایگزین                                            آن شود. لذا سمی می‌باشد. وقتی به آن حرارت داده شود، بصورت اکسید آرسنیک در می‌آید (اکسیده می‌شود) که بوی آن مانند سیر است . آرسنیک و ترکیبات آن همچنین می‌توانند بر اثر حرارت به گاز تبدیل شوند. این عنصر به دو صورت جامد وجود دارد: زرد و خاکستری فلز مانند.

 آرسینک ماده خطرناک جنگی

 

آرسنیک

 ماده ای طبیعی است که به دو صورت معدنی و آلی وجود دارد. آرسنیک معدنی در آب،خاک وبسترسنگ یافت می شود وبرای بدن سمی است. آرسنیک وترکیبات آن در صنعت کاربرد زیادی دارد و در ساخت شیشه،چوب،حشره کش،علف کش، اجزاء الکترونیکی و آلیاژها استفاده می کنند. آرسنیک از راه تنفس،غذا، آب،خاک و پوست منتقل می شود.


سوزاندن مواد حاوی آرسنیک از قبیل چوب آرسنیک را در هوا منتشر می کند و هم چنین تنباکو و سیگار نیز حاوی مقدار ناچیز آرسنیک هستند.ماهی ها و غذاهای دریایی  و مکمل های کلسیم که ازصدف های دریایی ساخته می شود نیز حاوی مقدار زیادی آرسنیک می باشند، اما برای بدن سمی نیستند.
در نقاط مختلف دنیا جمعیتی که آب غنی از آرسنیک را می نوشند مخاطرات بهداشتی شدیدی مشاهده شده است. آب آشامیدنی از نظر آرسنیک تهدید جدی برای بهداشت عمومی است.
آرسنیک در آب آشامیدنی وجود دارد، استاندارد های آب آشامیدنی میزان آرسنیک را 50 قسمت در بیلیون مجاز می دانند و بهتر است آب آشامیدنی بیشتر از این میزان را مصرف نکنید. 

 

عوارض ناشی از آرسنیک
مسمومیت مزمن آرسنیک بعد از یک دوره طولانی در معرض آرسنیک ( بین 5 تا 20 روز ) قرار گرفتن از طریق نوشیدن ایجاد می شود که با مسمومیت حاد متفاوت است.
در مسمومیت حاد علائم مسمومیت بلافاصله ظاهر می شود که شامل : استفراغ، ، درد دستگاه گوارش و اسهال می باشد.
در معرض آرسنیک قرارگرفتن به مدت طولانی حتی در مقادیر کم (05/0 میلی گرم در لیتر) باعث افزایش خطر ابتلاء به سرطان پوست، ریه، مجاری ادراری و مثانه و سرطان کلیه می شود. همچنین تغییرات پوستی از قبیل تغییر رنگ پوست ( پیدایش نقاط تیره و روشن در پوست ) و افزایش ضخامت یا برآمدگی زرد رنگ روی پوست ( شاخی شدن پوست ) نیز از عوارض دیگر آن است.آرسنیک دارای اثرات سوء روی سیستم عصبی است که علائم آن لرزش و سردرد است. تنفس آرسنیک خطر ابتلاء به سرطان ریه را افزایش می دهد.جذب آرسنیک از طریق پوست بسیار کم است. بنابراین شستشو با آب حاوی آرسنیک مخاطرات سلامتی برای انسان ندارد.
اولین تغییراتی که آرسنیک ایجاد می کند تغییر رنگ پوست و سپس شاخی شدن پوست و پس از آن سرطان است که پدیده ای کند است و بیش از ده سال طول می کشد تا آشکار شود.
علائم و نشانه های عوارض ناشی از آرسنیک در بین گروه های مختلف مردم و مناطق جغرافیایی متفاوت است. بنابراین نشانه های کلی از بیماریهایی که به وسیله آرسنیک ایجاد می شود، وجود ندارد و این پیچیدگی ها تشخیص را دشوار می کند. به هر حال آرسنیک اثرات سوء روی عروق محیطی دارد.
در سال 2000 بررسی های انجام شده نشان داده است که 200 تا 270 هزار مرگ و میر در بنگلادش به دلیل سرطان ناشی از مصرف آب چاه حاوی آرسنیک رخ داده است. همچنین شیوع قانقاریا در چین را به دلیل مصرف آرسنیک می دانستند ولی چون در نقاط دیگر جهان مشاهده نشد به این نتیجه رسیدند که ممکن است سوءتغذیه نیز در پیشرفت بیماری موثر بوده است.

پیشگیری و کنترل
مهمترین راه پیشگیری تهیه آب آشامیدنی سالم و تصفیه شده است و دیگری کاهش آرسنیک در آب است که دشوار و گران است و در بسیاری از مناطق شهری و در بیشتر مناطق روستایی جهان غیرقابل اجراست.

 

 

علائم مسمومیت

مسمومیت حاد

در مسممیت خوراكی اختلالات گوارشی  1 – 2 ساعت پس از تماس حاصل می شود.سوزش لب و گلو، اشكال در بلع، درد در شكم، استفراغ، اسهال خونی ،كم ادراری همراه با خون و گرفتگی ماهیچه ای ، احساس خستگی شدید و شوك ایجاد می شود كه ممكن است سرانجام به مرگ ختم شود .

اثرات مواجهه با آرسنیك مزمن

عوارضی از قبیل تحریك پوست ، رنگی شدن پوست ،گردن و زیر بغل ،خارش ،شاخی شدن پوست ادم بخصوص در زیر پلك و زانو ها، بوی تند سیر از هوای باز دمی و مدفوع ،گلو درد شدید ، تهوع ،استفراغ ،اسهال و یا یبوست ، بزرگ شدن كبد ، انسداد مجاری صفراوی كه به یرقان وسیروز كبدی تبدیل می شود، نارسایی كلیئی ، كاهش ادرار ،هماتوری ، ریزش مو ، اختلالات تنفسی از این علائم می باشد.

مكانیزم اثر آرسنیك بر روی سیستم قلبی و عروقی و دستگاه گوارش در شكل آورده ده است .

 

 

                                افزایش تراوش         افزایش نفوذ پذیری            اتساع عروق             آرسنیك   

 

                                    كاهش حجم پلاسما

ضایعات قلبی

                                    كاهش فشار خون

      شوك                              

-         خلاصه ای از اثر آرسنك بر روی قلب وعروق

 

                                                                                                پر خونی عروق                 آرسنیك

 


                                                            افزایش تراو ش                  اتساع عروق

 

                       افزایش آب                   افزایش پروتئن در روده

 


                            اسهال خونی  

                                      - خلاصه ای از اثر آرسنیك بر روی روده

 

آثار سمی آرسنیك در ارگان ها

سیستم قلب و عروق

آرسنیك باعث اتساع عروق  و افزایش نفوز پذیری آنها شده و در نتیجه تراوش پلاسما به بافت ها افزایش می یابد و باعث ادم می شود از طرف دیگر كاهش حجم پلاسما باعث كاهش فشار خون شده ،شوك و ضایعات قلبی را به همراه دارد.

 

دستگاه گوارش

اتساع عروق و نفوذ پذیری آنها در دستگاه گوارش باعث ایجاد وزیكول یا تاول در جدار معده در روده می شودپاره شدن تاول ها و افزایش حجم مایع در روده ها باعث حركات شدید روده ها و اسهال بصورت لعاب برنج می شود و اگر درمان صورت نگیرد بعد از 36 ساعت بعلت دهیدراسیون مسموم فوت خواهد كرد.

ایب در قسمت های فوقانی دستگاه گوارش باعث استفراغ خونی شده و همچنین مخاط دهان را ملتهب می كند.

آرسنیك باعث نكروز سلول های كبد شده و نارسایی كبد را به وجود می آورد . اختلالات كبدی بصورت یرقان و سیرئز كبدی از عواقب مسمومیت با این سم است .

 

كلیه

اتساع رگ های كلیه،نكروز سلول های كپسول بومن و لوله های ادراری منجر به اولیگوری ، پروتینئوری و هماتوری می شود.

 

پوست

این سم ، دست ها و پا ها را كبره بسته و در آنها هیپر كراتوز مشخص مشاهده می شود . افزایش پیگمانتاسیون ، رنگ پوست خصوصأ كف دست ها را مایل به قهوه ای می نماید . تغییرات پوستی ایجاد شده ممكن است در تماس های طولانی به سرطان پوست منجر می شود . این سرطان ها در كسانی كه به كاراسپری تاكستان ها با تركیبا ت ارسنیكی به مدت طولانی اشتغال داشته اند بیشتر دیده می شود . همچنین سرطان رمه در كسانی كه با آرسنیك سرو كار دارند به عنوان یك مسمومیت شغلی 4 تا 9 برابر دیگر افراد جامعه است.

 

سیستم اعصاب

التهاب اعصاب محیطی بصورت كرخی و سوزن سوزن شدن ،درد ، خارش و همینطور ضعف تحلیل ماهیچه ها و حساسیت فوق العاده پوست است. در مسمومیت تدریجی با آرسنیك درد از كف پا شروع شده و انتشار سریع تری نسبت به نوریت محیطی ناشی از الكل دارد.

 

تماس با گرد و غبار ارسنیك

علاوه بر مسمومیت های سیستمیك ،در اثر تماس با  پوست و مخاط با گرد و غبار ارسنیك مشكلاتی گریبانگیر كارگر می كند غلظت  ای زیاد گرد وغبار ارسنیك باعث بروز التهاب در دستگاه تنفسی فوقانی می شود بطوریكه گرفتگی صدا نشانه آن است . سوراخ سدن تیغه بینی در اثر استنشاق ارسنیك در بین كارگران دیده می شود تحریك پوست در جایی كه لباس آلوده با پوست تماس دارد، رخ می دهد

 

تركیبات سمی آرسنیك

 دی فنول كرو آرسین ، دی فنول سیانو آرسن و دی فنول آمین كلروآرسین،لوزیت (2 كلرو وینیل دی كلرو آرسین) بعنوان سموم جنگی استفراغ آور و عطسه آور هستند و به  آنها Sternutator  می گویند.

 

آرسین ASH3

یكی از تركیبات سمی آرسنیك است كه در صنایع ساخت نیمه هادی ها مورد استفاده قرار می گیرد . همچنین گاهی بر اثر تصادف و به صورت اتفاقی ،در اثر یك سری عملیات جنبی ممكن است ایجاد شود. از علائم مسمومیت با این تركی دردهای شكمی ،یرقان ریال تیره شدن رنگ ادرار و كم خونی است. استنشاق 250 ppm آرسین سبب مرگ فوری میشود و 25 – 50ppm آن بمدت30 دقیقه كشنده است.

 

 

ادامه مطلب

نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 20 آبان 1388 توسط Reza Nikbazm
درباره وبلاگ


mostafamirzaei28@yahoo.com
Blog Skin