تبلیغات
علوم پزشكی

علوم پزشكی
سلامتی وزندگی درکار:حق اساسی هرانسان

گفتگو با مهندس علیرضا رضاخواه

 موضوع:سلامت نیروی كار و نقش آن در توسعه علمی و اقتصادی
اصولاً آنچه كه قادر است تهدیدهای مدرن ناشی از توسعه یافتگی را كنترل و برنامه های توسعه ای را به توسعه پایدار تبدیل نماید، مركزیت بخشیدن به سلامت انسان در كلیه بخش ها می‌باشد. اصل اول منشور سازمان ملل متحد در اجلاس زمین در سال 1992 در ریودوژانیرو برزیل اظهار می دارد: انسان محور توسعه است و شایسته یك زندگی سالم مولد و سازگار با طبیعت. در حالیكه انسانها بنا به نوع شغل حرفه ای كه انتخاب می كنند با برخی عوامل زیان آور در تماس هستند به گونه ای كه اگر این عوامل از حد تحمل فیزیولوژیك بدن فزونی گیرند موجب آسیب‌های شغلی شده و از بهره وری نیروی كار می كاهد بنابراین از آنجائی كه حفظ سلامت نیروی كار محور توسعه پایدار محسوب می شود و حفاظت از تندرستی نیروی كار و بهسازی محیط های كار با اجرای برنامه های بهداشت حرفه ای (كار) از اهمیت فراوانی برخوردار است در همین راستا با آقای مهندس علیرضا رضاخواه مدیر بهداشت حرفه ای معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشكی اصفهان و كارشناس رسمی دادگستری در رشته حوادث ناشی از كار به گفتگو نشسته ایم.
لطفاً خلاصه ای از سوابق علمی و اجرایی و آموزشی خود را توضیح بدهید.
‌بنده در سال 58 بعد از پیروزی شكوهمند انقلاب اسلامی پس از طی دوره مهندسی بهداشت محیط با عنوان كارشناس مسئول بهداشت محیط به سرپرستی اداره بهداشت محیط یكی از شهرستانها منصوب و سپس با حفظ سمت مدیریت شبكه بهداشت و درمان همان شهرستان را بعهده داشتم و از سال 63 افتخار همكاری با هیئت علمی و آموزشی دانشكده های بهداشت و شهید مهاجر و شهید فارسی و نیز دانشگاه آزاد خمینی شهر و چند مؤسسه آموزشی دیگر را نیز داشته و مدت حدود ده سال این همكاری تداوم داشت مضافاً اینكه از همان سال به واحد بهداشت حرفه ای مركز بهداشت استان منتقل و در كنار امور اجرایی و بازرسی از محیط های كار و صتعت با مطبوعات علمی و فنی همكاری تنگاتنگ داشته و تاكنون مقالات علمی كاربردی و تحقیقی اینجانب در بیش از شصت شماره مجلات علمی و هفته نامه ها و ماهنامه ها و روزنامه های كثیرالانتشار از جمله مجله علمی بهداشت جهان – ماهنامه علمی بهداشت حرفه ای وزارت بهداشت و درمان و دانشكده بهداشت و مجله علمی فنی صنعت و ایمنی و اقتصاد خانواده منتشر و در بیش از ده كنگره و سمینار كشوری و استانی مقالات علمی و تحقیقی ارائه نموده و لوح تقدیر دریافت كرده ام مضافاً اینكه دوره یكساله كارشناسی ارشد مدیریت آموزشی را گذرانده و تاكنون بیش از پانصد برنامه آموزشی در صدا و سیمای مركز اصفهان برای كارگران و صنعتگران تهیه و اجرا نموده و مفتخر به استفاده از بورس علمی آموزشی (W.H.O) سازمان بهداشت جهانی شده و دوره علمی كاربردی ایمنی و بهداشت حرفه ای را در انستیتوی ملی ایمنی و بهداشت حرفه ای (N.I.O.S.H) ایالت صنعتی احمدآباد هندوستان گذرانده و در سالهای 91 و 1990 در دو كنگره جهانی بهداشت و ایمنی كار هامبورگ آلمان و دهلی نو شركت نموده ام و هم اكنون نیز مقالات علمی كاربردی بنده در سایت های اینترنتی از جمله گوگل و سایت مركز اسناد و مدارك علمی وزارت علوم و تحقیقات و فن آوری قابل دسترسی و استفاده می باشد .
جنبه های ضرورت حفظ سلامت نیروی كار را توضیح بدهید.
حفظ و صیانت نیروی كار از دیدگاههای شرعی و اقتصادی و اجتماعی و قانونی و مدیریتی و بحث توسعه ملی و بهره وری حائز اهمیت می باشد بطوری كه در موارد فوق الذكر بر حفظ شأن و منزلت و حرمت نیروی كار و حفظ منابع انسانی و اولویت آن بر منابع مادی و سرمایه‌ای تأكید گردیده زیرا از چهار عامل مؤثر در بهره وری یعنی انسان، تكنولوژی، مواد و انرژی و سازمان ، عامل نیروی انسانی جایگاه ویژه ای دارد بدلیل اینكه بهره وری سه عامل دیگر مشروط به سلامت جسمی و روانی فرد شاغل (نیروی كار) خواهد بود. واضح و آشكار است كه اصلاح و بهسازی محیط های كار و كنترل وتعدیل عوامل حادثه ساز و بیماریزا و كنترل سلامت كاركنان و توجه به جنبه های روحی و روانی منابع انسانی موجب دقت در كار و تولید بیشتر و با كیفیت و نهایتاً افزایش تولید ناخالص ملی (GNP) و ارتقاء بنیه و توان اقتصادی كشور خواهد شد.

نقش مدیریت را در توسعه بهداشت حرفه ای و ایمنی در صنایع بیان كنید.
نقش مدیر در اجرا و توسعه خدمات بهداشت حرفه ای و ایمنی نقش كلیدی و محوری است یعنی نگرش دلسوزانه مدیران به منابع اصلی خود یعنی نیروی كار راهگشای بسیاری از نابسامانی ها و شرایط نامناسب محیط های كار می باشد.
به عبارت دیگر وقتی مدیر ارشد و كارفرمای یك صنعت وكارخانه نسبت به حفظ سلامت نیروی كار بی توجه یا كم توجه باشد مسلماً آموزش ایمنی و بهداشتی كاركنان و اعمال ضوابط و دستورالعمل های قانونی و بازرسی‌های كارشناسان بهداشت حرفه ای كه طبق ماده 101 قانون كار ضابط دادگستری هستند چندان موثر واقع نخواهد شد.

به نظر شما چگونه و با چه شیوه ای می توان همكاری مدیران صنایع را در اجرای برنامه های بهداشت حرفه ای و سلامت كار جلب نمود؟
همانگونه كه قبلاً اشاره كردم باید با یك برنامه ریزی مدون و اساسی اهمیت حفظ سلامت نیروی كار از دیدگاههای مختلف اجتماعی و اقتصادی و شرعی و قانونی و مهمتر از آن از دیدگاه علم مدیریت صنعتی و اصول توسعه و بهره وری برای مدیران صنایع تبیین و تشریح و قبل از آموزش كاركنان و صنعتگران و كارگران آموزش مدیران موردتوجه قرار گیرد. به بیان ساده تر اینكه با مدیران صنایع با الفبا و زبان و بینش خود آنها صحبت كرد و نتایج بهبود شرایط محیط كار و نیروی كار سالم در افزایش تولید با كیفیت و سوددهی بیشتر را برای كارفرما تبیین نمود. در این راستا واحد بهداشت حرفه ای مركز بهداشت استان تصمیم دارد در سال جاری اولین سمینار نقش مدیران ارشد صنایع در سلامت نیروی كار را با همكاری سه ارگان اداره كل كار و امور اجتماعی و سازمان تامین اجتماعی در استان برگزار نماید.

شما اشاره ای داشتید به اینكه مدیران باید به جنبه های شرعی حفظ سلامت نیروی كار توجه داشته باشند و به منابع انسانی یعنی نیروی كار بیشتر توجه كنند ممكن است مثالی بزنید.
منظور بنده این است كه یك مدیر یا كارفرما در كشور اسلامی ما باید بپذیرد همانگونه كه شرع مقدس اسلام برای كار و تلاش و كوشش و كسب روزی از راه حلال و مشروع اهمیت زیادی قائل است حفظ جان انسانها را نیز واجب دانسته و حتی در رشته مدیریت صنعتی و نظریه مزلو نیاز به ایمنی و مصون بودن از خطرات در دومین طبقه نیازهای انسان جای گرفته و اولویت منابع انسانی بر منابع مادی و سرمایه ای تاكید شده ولی متاسفانه اغلب در بازرسی و نظارت از واحدهای تولیدی و صنعتی و تماس های حضوری با مدیران صنایع و كارفرمایان اینگونه استنباط می شود كه اغلب مدیران صنایع و كارخانجات در انجام وظایف مدیریتی خود برای منابع مادی و سرمایه ای كارخانه بیشتر از منابع انسانی اهمیت قائل می شوند! مثلا برای سرویس و نگهداری و تعمیرات ماشین آلات خط تولید كه از جنس آهن و فولاد است برنامه و گراف زمان بندی شده دارند تا مبادا ماشین آلات خط تولید دچار آسیب و نقص فنی شود ولی همین مدیران صنعتی به معاینات سالیانه و مراقبت های بهداشتی كاركنان خود یعنی سرویس و نگهداری منابع انسانی (نیروی كار) كه از جنس پوست و خون و استخوان است و به مراتب آسیب پذیری بیشتری دارد توجه لازم را نمی نمایند!؟

جایگاه بهداشت حرفه ای (سلامت نیروی كار) در توسعه پایدار كشور را توضیح دهید.
در پاسخ باید عرض كنم توسعه، حاصل اراده و كوشش و سعی و تلاش بخردانه و پیگیر و مستمر نیروهای كار ملتی سالم و تواناست كه خواستار بهبود زندگی خود باشد و هر ملتی باید راه توسعه كشور خود را بر اساس فرهنگ و تحقق بخشیدن آرمانهای راستین ملت خود پیدا كند. اصولا سه عامل موثر در توسعه هر كشوری عبارتند از :
الف ) تأمین نیازهای اساسی مردم و تعدیل و برابری اقتصادی
ب ) تعادل اكولوژیك یعنی صنعت و تكنولوژی موجب تخریب محیط زیست نشود (تعادل بین انسان و صنعت)
ج ) داشتن انرژی یعنی مواد اولیه و منابع انسانی
لذا ملاحظه می كنید حفظ و صیانت نیروی انسانی و نیروی كار در بحث توسعه هم جایگاه ویژه ای دارد. بدیهی است توسعه برای هیچ كشوری حاصل نمی شود مگر اینكه به سلامت نیروی كار توجه خاص نماید و با بكارگیری نیروهای كار مولد و مبتكر و خلاق صاحب فن آوری گردیده و تكنولوژی را در كشور خود بومی نماید تا بتواند با استفاده از ذخایر منابع طبیعی و مواد اولیه كشور خود توسعه پایدار داشته باشد در غیر اینصورت یعنی وقتی كشوری فاقد نیروی كار سالم و خلاق و مبتكر و مولد باشد قدرت تغییر در تكنولوژی و بومی كردن آن و فن آوری را نداشته و كشورش گورستان تكنولوژی وارداتی خواهد شد و همواره وابسته و غیر خودكفا خواهد بود.

مهمترین مشكلات و موانع سد راه بهداشت حرفه ای و سلامت نیروی كار در كشور و استان چیست و برای ایجاد تحول و احیای جایگاه بهداشت حرفه ای در استان اصفهان كه بزرگترین قطب صنعتی كشور است چه برنامه ای دارید؟
ابتدا برای رفع مشكلات اساسی حقوقی و قانونی سلامت نیروی كار در سطح كلان و جلوگیری از انجام طرح ها و برنامه های موازی و نیز كاهش هزینه ها و نظارت و بازرسی بیشتر و با كیفیت از واحدهای تولیدی و صنعتی باید به جای تفكیك بهداشت و حفاظت كار از یكدیگر و شعار ایمنی مقدم بر كار، ایمنی و بهداشت حرفه ای را قسمتی از كار دانست تا از كار قابل تفكیك نگردد. یعنی انجام هیچ كاری بدون رعایت موازین بهداشت حرفه ای و ایمنی كار امكان پذیر نباشد كما اینكه قانونگذاران و تهیه كنندگان مفاد فصل چهارم قانون كار برغم سعی و تلاش در جداسازی بهداشت حرفه ای از حفاظت و ایمنی، قادر به تفكیك آن نشده بطوری كه تناقضات موجود در فصل چهارم قانون كار از جمله تبصره دو ماده 92 و مواد 93 و 105 و موادی دیگر گویای این ا دعای بنده است لذا ادغام سازمانها و ادارات كل وزارت خانه هایی كه در جهت تامین سلامت نیروی كار فعالیت دارند از جمله مركز سلامت محیط و كار وزارت كار و دفتر خدمات طب كار سازمان تامین اجتماعی در یكدیگر و تشكیل سازمان مستقل با اختیارات قانونی كامل و اقتدار زیر نظر نهاد ریاست جمهوری و یا یكی از وزارت های بهداشت و درمان یا كار و امور اجتماعی برنامه های تامین سلامت نیروی كار را متمركز و منسجم و كارآمد و موثرتر خواهد ساخت.
بطور خلاصه بعضی از برنامه های اجرایی مدیریت جدید معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشكی اصفهان و مسئول بهداشت حرفه ای اصفهان به قرار زیر می باشد:
1- تشكیل كمیته ایمنی مواد شیمیایی در كار گروه بهداشت و درمان و تامین اجتماعی (شورای بهداشت) استانداری در خصوص تهیه بانك اطلاعاتی بیماریزایی و خطرات مواد شیمیایی و میزان مصرف و تولید و مقابله با حوادث ‌شیمیایی و نیز ایجاد مركز فوریت های مسمومیت های شیمیایی.
2- با توجه به اینكه مشاركت مدیران و كارفرمایان و دولت در تامین سلامت نیروی كار یكی از محورهای اساسی توسعه پایدار است همكاری و تعامل سازنده با مسئولین استانی دست اندركار كار و صنعت از جمله برگزاری اولین سمینار مدیران ارشد و نقش آنها در حفظ سلامت نیروی كار و تبیین بهداشت حرفه ای از دیدگاه مدیریت صنعتی.
3- برغم اینكه وظیفه سازمانی ما نیست ولی به منظور تسهیل در نظارت و بازرسی بهتر و بیشتر از واحدهای تولیدی و صنعتی فراهم كردن زمینه اشتغال برای فارغ التحصیلان بهداشت حرفه ای استان با استناد به ماده 93 قانون كار و آئین نامه مربوطه و با جلب مشاركت مدیران از برنامه های بنده است كه امیدوارم به یاری خداوند بتوانم در این برنامه گامهای مثبتی بردارم.

4- ارتباط و تعامل با مسئولین ارشد كشوری بویژه مسئولین محترم وزارت بهداشت و درمان و مكاتبات لازم و ارائه پیشنهادات درخصوص ایجاد تعادل و تطابق در پذیرش دانشجوی بهداشت حرفه ای از نظر جنسیت به طوری كه پذیرش دانشجوی پسر بیش از سه چهارم پذیرفته شدگان دختر باشد بدلیل اینكه جنسیت اینگونه دانشجویان مانع بزرگ جذب آنها در كمیته های بهداشت و حفاظت كار می گردد.

5- ایجاد مراكز بهداشت كار در قطب های صنعتی (شهرك های صنعتی بزرگ) استان با همكاری اداره شهرك های صنعتی و صنایع و معادن و هیئت امنا ء شهرك ها.

6- از بین بردن تبعیض در ارائه خدمات شركت های خصوصی ارائه دهنده خدمات طب كار و بهداشت حرفه ای با ارائه پیشنهادات درخصوص اصلاح آئین نامه مربوطه و نیز بكارگیری پزشكان عمومی دوره دیده طب كار و كارشناسان بهداشت حرفه ای در كارخانجات و مراكز صنعتی بزرگ و ایجاد مركز تخصصی طب كار در مركز استان .

7- همكاری و تعامل با اداره كل صنایع و معادن استان و شهرك های صنعتی در خصوص اینكه قبل از احداث هرگونه واحد تولیدی و صنعتی در مورد پروانه تاسیس و بهره برداری آن از واحدهای بهداشت حرفه ای استعلام به عمل آید تا كارشناسان بهداشت حرفه ای در بازرسی از واحدهای تولیدی و صنعتی با كار انجام شده و عدم تفكیك كارگاهی و تسهیلات و تأسیسات بهداشتی احداث شده غیر ایمن و غیر بهداشتی مواجه نگردند و بالاجبار كارفرما را به دلیل عدم رعایت ماده 156 قانون كار و یا نقض دیگر مواد قانونی به دادگاه ارجاع نمایند.

8- جلب همكاری قضات دادگستری در اجرای مواد فصل چهارم قانون كار در خصوص بهداشت و حفاظت كار

9- اجرای طرحهای كاربردی در خصوص آموزش كارگران كارگاههای كوچك كه اكثریت كارگاهها و كارگران استان را تشكیل می دهند.

البته مواردی كه اشاره شد كلیاتی بود از برنامه های بهداشت حرفه ای معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشكی اصفهان كه برای آشنایی بیشتر، خوانندگان گرامی می توانند به برنامه تفصیلی سال 85 بهداشت حرفه ای استان اصفهان مراجعه كنند.
نكته‌ای باقیمانده؟
در پایان تاكید می كنم در دنیای كنونی با توجه به سرعت زیاد تغییر تكنولوژی برای دستیابی به توسعه اقتصادی، ایران اسلامی نیازمند انسانهای ماهر و خلاق و مبتكری است كه قدرت و توان ایجاد تغییر در تكنولوژی و بومی كردن فن آوری مثل انرژی هسته ای را داشته باشند لذا برای نیل به این منظور باید سلامت نیروی كار و توجه به ابعاد روحی و روانی و شأن و منزلت آن بیش از پیش مورد تأكید قرار گیرد و با وضع مقررات حقوقی و قانونی خاص و تلاش دست اندركاران از سلامت جسمی و روانی نیروهای كار ماهر و خلاق و مبتكر، مراقبت های ویژه به عمل آید.



ادامه مطلب

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 19 آبان 1388 توسط vahid cheraghi
درباره وبلاگ


mostafamirzaei28@yahoo.com
Blog Skin